พระพุทธเจ้าเสด็จออกผนวชเพื่อค้นคว้าหลักธรรม หลักปรัชญา เพื่อนำไปสู่ความสุขที่แท้จริง โดยเริ่มศึกษาจากนักบวช นักพรตหลายสำนักอยู่หลายปี รวมทั้งทนทุกข์ทรมานจากการปฏิบัติทุกรกิริยา แต่ก็ไม่ประสบผลสำเร็จ จนพระชนมายุ ๓๕ พรรษา ก็ได้ "ตรัสรู้" ด้วยพระองค์เอง และตรัสรู้หลัก "อริยสัจสี่" ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค ที่เรามักท่องจำได้ตั้งแต่เด็ก แต่ไม่รู้ความหมายอันลึกซึ้งว่าอริยสัจสี่ คือ แก่นของปัญญา ได้แก่ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่เราจะรู้เข้าใจธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นธรรมชาติของโลก ธรรมชาติของมนุษย์ หรือแม้แต่จิตใจ ซึ่งจะดับความทุกข์หรือความไม่สบายกายไม่สบายใจจากภายในความคิดและจิตใจของเราได้

The Kalama Sutta (Sansrit: Kalama Sutra), or Kesamutti Sutta is a discourse of the Buddha contained in the Anguttara Nikaya of the Tipitaka. It is often cited by those of the Theravada and Mahayana tradition alike as the Buddha's "charter of free inquiry."
The sutta starts off by describing how the Buddha passes through the village of Kesaputaa and is greeted by its inhabitants, the Kalamas of title. They ask for his advice: they say that many wandering holy men and ascetics pass through, expounding their teachings and criticizing that of others. So whose teachings should they follow? He delivers in response a sermon that serves as an entry point to the Buddha dhamma for those unconvinced by mere spectacular revelation.

Buddhist philosophy here means the basic principles of Buddhism. It deals with the four basic truths called "The Four Noble Truths." They are:

1. Dukkha or suffering. Life is an imperfect, discomfort, struggling process. This truth is something to be realized.
2. The cause of Dukkha (Samudaya) is found in the three desires:
2.1 Desire for sensual pleasure (Kamatanha) from desirable objects (forms, sound, odors, tastes, touches). It compels beings to search for and do create.
2.2 Desire for existence (Bhavatanha) of desirable objects. It compels beings to preserve.
2.3 Desire for extinction (Vibhavatanha) of undesirable objects. It compels beings destroy.

There are two main schools of Buddhism call Theravada and Mahayana, respectively. The schism of the Sangkha began almost right after the pass-away of the Buddha and the clear cut division into two orders of monks appeared about a century after the demise of the Master.
The schism was first caused by two parties of monks holding two different views on certain disciplinary matters to be followed soon by varied interpretations of the Dharma. By the third century after the Buddha had already been 18 schools of thoughts.

ถ้ามีปัญหาถามว่า พระพุทธศาสนาสอนให้พึ่งใคร คือ พึ่งตนเองหรือพึ่งผู้อื่น อาจตอบได้ว่า ในส่วนที่เกี่ยวกับสังคม สอนให้เกื้อกูลกันและกัน สอนให้เป็นมิตรกัน ไม่ให้เป็นศัตรูกัน เพราะคนที่อยู่ร่วมกัน จำต้องพึ่งพาอาศัยกันไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ไม่โดยตรงก็โดยอ้อม เช่น คนจนก็ต้องอาศัยกำลังทรัพย์ของคนมี ส่วนคนมีก็ต้องอาศัยกำลังแรงงานของคนจน คนโง่ก็ต้องอาศัยปัญญาของคนฉลาด ส่วนคนฉลาดก็ต้องอาศัยกำลังกายของคนโง่ ชาวนาก็ต้องอาศัยได้ผลไม้ของชาวสวน ส่วนชาวสวนต้องอาศัยข้าวของชาวนา

พุทธศาสนาไม่ใช่ทั้ง Pessimism (ลัทธิเห็นสิ่งทั้งปวงเป็นไปในแง่ร้าย) และ Optimism (เห็นเป็นไปในแง่ดี) เพราะ Pessimism และ Optimism เป็นลัทธิดิ่ง ที่ดิ่งลงไปจนถึงที่สุดฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทั้งสองอย่าง ส่วนพุทธศาสนาสั่งสอนสัจธรรมอันเดินไปตามสายกลาง Pessimism นั้น จัดได้ว่า เป็นมูลแห่งอัตตกิลมถานุโยค  Optimism ก็เป็นทางมาแห่งกามสุขัลลิกานุโยค ทั้งสองลัทธินั้นไม่กล่าวถึงการแก้ไข ให้ความเป็นเช่นนั้นๆ กลายเป็นตรงกันข้ามกับที่เป็นอยู่หรือที่เป็นมาแล้วได้

โอกาสโลก คือ โลกพิภพอันมหึมา เป็นที่รวมและเป็นที่เกิดสรรพสิ่งต่างๆ ทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต ทุกๆ สิ่งทั้งเล็กทั้งใหญ่ เรียกว่า สังขารโลก อันหนึ่งๆ

โลกที่ลึกซึ้งอีกอย่างหนึ่ง คือ สัตวโลก อันหมายถึง ความเป็นสัตว์ บุคคล ตัวตน เรา เขา ทั้งหมด กล่าวอีกอย่างหนึ่ง คือ ภาวะแห่งจิตใจซึ่งเป็นหัวใจของโลกทั้งหมด

ภาวะของจิตใจนี้มิใช่ร่างกาย ร่างกายจัดเป็น สังขารโลก ซึ่งมีความเป็นไปดังเช่นที่แสดงไว้ในหลักชีววิทยา ส่วนภาวะจิตใจซึ่งยังตกอยู่ในอำนาจความดึงดูดของโลกจัดเป็น สัตวโลก

พระตถาคตพุทธเจ้าทรงทราบโลกทั้งปวง แยกออกเป็นธาตุ เป็นเอนกต่างๆ กัน ตามความเป็นจริง คำว่า โลก แปลว่า สิ่งที่สลายไป ชื่อว่า โลก ดังวิเคราะห์ศัพท์ว่า ลุชฺชตีติ โลก แปลว่า สิ่งที่สลายไป ชื่อว่า โลก ดังจะพึงเห็นได้ว่า สิ่งต่างๆ ที่เรียกว่า โลก นั้น ไม่มีคงทนถาวรตลอดไป ต้องสลายไปในที่สุดทุกอย่าง เพราะโลกเป็นสังขารอย่างหนึ่งๆ คือเป็นสิ่งที่ผสมปรุงแต่งขึ้น เมื่อเป็นเช่นนี้จึงตกอยู่ในลัษณะ ๓ อย่าง ได้แก่ มีความเกิดขึ้นในเบื้องต้น มีความแปรเปลี่ยนแปลงไปในท่ามกลาง มีความสลายไปในที่สุด

An average Thai Buddhist believes in the following principles of Theravada Buddhism:

1. Belief in and worship of the Three Gems (the Buddha, the Dhamma and the Sangha) as well as other objects of worship of other religious traditions.

2. Belief in the law of Krama as the only and true life-controlling power.

3. Belief in the existence of other types of beings living in other worlds.

4. Belief in rebirth into other types of beings according to Karmic quality of each individual.

5. Belief in the doctrine that such mental defilements as ignorance, delusion, attachment, desires, etc., are the root of continuous rebirth and suffering and should be uprooted if absolute rest and happiness are to be experienced.

One with moral virtue or manussa-[qualities that make one human, who can be rightfully call civilized, conducts himself as follows:

A. He has the threefold sucarita, the three kinds of good or proper conducts:

1. Kaya-sucarita: righteous bodily conduct; he does things that are virtuous and proper; he has good bodily conduct.

2. Vaci-sucarita: righteous speech; he says things that are virtuous and proper; he has good verbal conduct.